مسجد نصیرالملک یکیاز جاهای جذاب شیراز دلنواز میباشد. این بنای تاریخی یک کدام از شاهکارهای معماری به شمار میرود.مسجد الزهرا احمدآباد مشهد چون شیشههای رنگی که در تزئین سازه به شغل رفتهاند در زمان روز در مقابل تلألؤ روشنایی خورشید میدرخشند و با درخشش حیرتانگیز خویش سبب ساز به رقص فروغ و تصویری رنگین در شبستان مسجد می گردند. از آنجایی که شیشههای قرمزرنگ بر بقیه رنگها غلبه داراهستند پرتو طلایی رنگ خوشید با سرخی شیشهها در هم میآمیزند و باعث میشوند صحن مسجد به رنگ صورتی بدل خواهد شد. آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد به همین عامل این مسجد تاریخی میان گردشگران به اسم مسجد صورتی نیز آوازه یافته میباشد. میزبون، این توشه در مهاجرت به شیراز دلگشا قصد داراست به مسجد صورتی خصوصی بزند و از کلیات و جزئیات آن بنویسد تا ملازمان مستمر میزبون در مهاجرت به شیراز دوست داشتنی مسجد صورتی را عالی بشناسند و در گشت و گذار خویش این شاهکار معماری را از خودکار نیندازند.رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد
مسجد صورتی از بناهای روزگار قاجار به شمار میرود. این شاهکار معماری در زمان سالهای ۱۲۹۳ تا ۱۳۰۵ هجری خورشیدی سازه گردیده است. برای تشکیل داد این تاثیر تاریخی ۱۲ سال وقت صرف گردیدهاست. شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد مسجد صورتی در ایران، در استان عجم ، در شهر شیراز، در خیابان لطفعلی خان زند، در کوچه نصیر الملک، در کوچه تریاکچی واقع گردیده است.
زیبایی و شکوه مسجد نصیرالملک سالها نگهداری گردیده و هنوز هم جزو زیباترین بناهای جمهوری اسلامی ایران و دنیا میباشد. خویش مسجد در صورتیکه بخواهیم ظریفخیس بگوییم که کجاست، می بایست بگوییم که در محله گود عربان واقع گردیده که قدیم به محله اسحق بیگ دارای شهرت بوده میباشد. این محله در ضلع جنوبی خیابان لطفعلی خان زند واقع شدهاست. مزیت این مسجد، قربت آن به سلطان لامپ میباشد.
زمانی برای نخسین بار مسجد را مشاهده کنید، چیزی جز زیبایی در آن پیدا نمی کنید. گویی معماران و پنجره سازان و کاشی کاران بنایی ساختهاند که از هر عیب و ایرادی مبرا میباشد. مسجد صورتی لقبی میباشد که عموم به آن دادهاند چون دارنده شیشههای رنگی اکثری میباشد.
پ.ن: شاید جذاب باشد بدانید که نصیرالملک فقط یک مسجد در شیراز دلگشا وجود ندارد بلکه در شیراز گروهای از شاهکارهای نصیرالملک وجود داراست. این شاهکارها عبارتند از مسجد، گرمابه و منزل. خوشبختانه این شاهکارهای معماری که همه در دورۀ قاجاریه تشکیلشدهاند هنوز سرپا و پررونق میباشند. بانی تشکیل داد این موسسه میرزا حسنعلی خان نصیر الملک، فرزند میرزا علی اکبر قوام الملک، بوده و اجرای این پروژه به دستان قدرتمند مدرس محمد حسن معمار انجام یافته میباشد.
مجموعۀ نصیرالملک از شاهکارهای معماری
مجموعۀ نصیرالملک عبارتند از مسجد، منزلای کهن که در قبل مسکونی بوده میباشد، خزینه، آبانبار و … . این مجموعۀ تاریخی در محلهای کهن در شهر شیراز به اسم محلۀ اسحاق بیگ واقع گردیده است. متأسفانه نصیب بزرگی از این مجموعۀ باشکوه در جریان بسط شهر شیراز و در تاثیر خیابانسازی و تاسیس یاختمانهای امروزی از فی مابین رفته میباشد. از خانۀ کهن نصیرالملک صرفا سالن اساسی سازه، بخشی از تراس اندرونی به علاوۀ قسمت بیرونی و زیرزمین باقیمانده میباشد. این خانۀ دیرین روزگاری سرای قبیله نصیرالملک بوده میباشد. فامیل نصیرالملک خانوادهای اصیل و نژاده بودهاند. فرزند سوم حاج قوامالملک نصیرالملک یعنی حاجی میرزا حسنعلی خان نصیرالملک از حکام عجم در دورۀ قاجار بوده میباشد.
سالن مهم که از خانۀ نصیرالملک به یادگار باقیمانده میباشد به اسم سالن آینه آوازه داراست. پیاده سازی این سالن به طور قرینه انجام شده میباشد. در دو ضلع این سالن دو ارسی تبارک سرتاسری قرار گرفته میباشد. این ارسیها با گره چینیهایی دقیق و شیشههایی رنگی که هوش از راز می برند و نگاه را به خویش خیره مینمایند به ایوانهای اندرونی و بیرونی متصل میگردند. همینطور در دو ضلع دیگر این سالن یک فرمانروانشین مرکزی مشهود است. این فرمانروانشین از دو سمت به واسطۀ ارسی به دو اتاق در نزدیکی خویش رابطه پیدا مینماید. این دو اتاق کناری به نگارههایی متأثر از مدل اهل ایران و اروپایی منقش گردیده است. همینطور سقف این اتاقها به واسطۀ تختهکوبی و نقش و نگارهای اروپایی مزین گردیده است.
پ.ن: اُرسی نوعی درب کهن میباشد. دراین نوع سابق از درب، ورودی چهارچوبی منحصر داشته که از روش بالا و زیر رفتن گشوده یا این که بسته میگردیده است.یک کدام از مساجد تاریخی، جالب و تماشایی که گردشگران را خیر فقط از سراسر جمهوری اسلامی ایران زمین بلکه از اقصا نقاط عالم به خویش جذب مینماید مسجد نصیرالملک یا این که مسجد صورتی در شهر شیراز میباشد. این مسجد خوشگل و جذاب در محلۀ گود عربان، در جنوب خیابان لطفعلی خان زند و در همسایگی مسجد تعالی فرمان روالامپ واقع گردیدهاست. زیربنای این مسجد گرانقدر و خوشگل نزدیک به ۲۲۱۲ مترمربع میباشد. همینطور این مسجد دیدنی و تماشایی نزدیک به ۲۹۸۰ مترمربع مساخت دارااست. این سازه به طور ویژه با رعایت کلیه استانداردهای در بین المللی به تولیت آقای محمود قوام و همینطور با مدیر آقای مهندس کوروش جاویدی پارسی جانی از به عبارتی سالهای ابتدایی وقف گروه صورت گرفته میباشد و همچنان از پس گذر سالها استوار باقیمانده میباشد. اما کهاین بنای باشکوه که روزگاری به امر میرزا حسن علی ملقب به نصیرالملک سازه شد به هواخواهی و تجدید بنا مداوم احتیاج داراست. این شاهکار اصیل یادگاری ملی به شمار میرود.
ورود به مسجد نصیرالملک
ورودی مسجد صورتی طاقنمایی بلندمرتبه و مزین به کاشیکاریهایی خیرهکننده میباشد. کاشیهای به فعالیت گرفته گردیده دراین طاقنما هفترنگ میباشند. همینطور این طاقنما ازارهای دارااست که از فرآورده سنگ گندمک تاسیس شده است. خلال این مقرنسها و کاشیکاریهای جالب و حیرتبرانگیز درب اساسی ورودی نیز شایان توجه میباشد. درب اساسی ورودی، از مال چوب، تعالی و دولته میباشد. بر فراز این درب تبارک سنگی از متاع مرمر جایدارد. روی این سنگ مرمر ابیاتی از شوریدۀ شیرازی نگاشته گردیده است. شوریدۀ شیرازی این ابیات را به مناسبت اتمام تشکیل داد سازه و به مراد مدح سازندۀ سازه سروده میباشد.
شبستانهای مسجد نصیرالملک
مسجد صورتی شیرازی دو شبستان دارااست. یک شبستان که در غرب سازه واقع گردیدهاست و شبستان غربی اسم گرفته میباشد و یک شبستان که در شرق سازه واقع گردیدهاست و شبستان شرقی اسم گرفته میباشد. شبستان غربی سراسر از خشت سفالی پوشیده گردیدهاست. این شبستان بیشتر در معرض دستان توانا هنرمندان دورۀ قاجار قرار گرفته میباشد و از زینت و نقش و نگار بیشتری شامل است و به این ترتیب به حتم زیباتر میباشد. شبستان غربی طاقی دارااست که بر فراز ردیفهایی سنگی قرار گرفته میباشد. این ردیفهای سنگی خویش نیز با برنامه ای مارپیج زینت یافتهاند و بسیار دلکش میباشند. این ردیفهای دلربا در دو ستون ششتایی قرار گرفتهاند. دوازده عدد بودن این ردیفها به نیت دوازده امام معصوم ما شیعهها میباشد. نکتۀ دیدنی اعتنا و حیرتانگیز این میباشد که شبستان غربی هفت درگاه داراست و این هفت درگاه را به صحن مسجد مرتبط مینماید. هر یک از این درگاههای هفتگانه دربی چوبی دارا هستند و با شیشههای رنگی مزین گردیدهاند. براین اساس توصیفات انگیزه زیبایی و دلربایی این شاهکار معماری به وضوح خویش را نمایان مینماید.
شبستان غربی، شبستان تابستانه
شنگتراشیها و نقش و نگارهای شبستان غربی از مسجد نماینده قانونی شیراز و همینطور مسجد مشیر شیراز الهام گرفته گردیدهاست. این سنگتراشهها از سنگ گندمک یک دست درست شدهاند. در واقع سنگ گندمک یک دست با نازکی خاصی تراش خورده میباشد و این سنگتراشههای باشکوه را پدید آورده میباشد. خلال سنگتراشهها طاق و دیوارهای شبستان غربی به واسطۀ کاشیهایی خوش رنگ و جلا زینت یافتهاند. همینطور آسمانۀ شبستان غربی با نگارههای اسلیمی و نقشهای گل و بته زینت یافته میباشد و با آیاتی از قرآن که با خط ثلث نگاشته گردیدهاند زیبایی و شکوه را به حد اعلای خویش رسانده. سحرانگیز اینکه کف این شبستان به واسطۀ کاشیهای فیروزهای رنگ فرش شدهاست. این همگی زیبایی و جلا در یک شبستان گردآوری گردیدهاست و به حق دیدهها را به خویش خیره مینماید. این شبستان به واسطۀ اصول خاص معماری که در آن به شغل گرفته گردیدهاست خنکخیس از شبستان شرقی میباشد. به همین عامل در فصلتابستانها بیشتر گزینه به کار گیری قرار میگرفته میباشد و شبستان تابستانه اسم گرفته میباشد.
پ.ن: رنگ فیروزهای که به مراد کفپوش در شبستان غربی آیتم به کارگیری قرار گرفته میباشد به شم خنکبودن در فصلتابستان یاری مینماید. در واقع میاقتدار ذکر کرد دراین مسجد با به کارگیری از اصول فنگشویی و تأثیر رنگها به یک پیاده سازی ویژه و تأثیرگذار دست یافتهاند.
شبستان شرقی، شبستان زمستانه
شبستان شرقی هفت ردیف داراست. ردیفها دراین شبستان خالی از نقشهای مارپیچی می باشند و بی آلایشاند. سقف شبستان شرقی با کاشیکاری مزین و منقش گردیدهاست. ردیفهای هفتگانۀ شبستان شرقی صحیح در راءس این شبستان واقع گردیدهاند. در مقابل شبستان شرقی یا این که زمستانه ایوانی نسبتاًً گران قدر که ۶ متر پهنا داراست دیده میشود. این حیاط به واسطۀ ۸ طاقنما از صحن مهم مسجد جداگانه میشود. این تراس ۷ جرز آجری داراست. بر سطح جرزهای هفتگانه و همین طور بر پیشانی طاقنماهای هشتگانه آیه ها قرآن با خط ثلث نگاشته گردیده است. در بین نشانهها قرآن نقش و نگارهایی دقیق از گل و بته چشم میگردد.
در شبستان شرقی مسجد صورتی یک در مشاهده میشود. این در به یک چاه آب گشوده میگردد. راهرویی که از این در به چاه آب میرسد با اسم راهرو چاه کاو یا این که گاورو خوانده میشود. در همین نصیب یک حوضچه و یک دالان نیز چشم میگردد. شبستان شرقی در زمان ما به موزۀ اوقاف تبدیل گردیده است. البته در قبل این شبستان، شبستان زمستانی بوده میباشد و به حق که فضا داخل این شبستان و پیاده سازی اختصاصی به فردش به جابجایی شم گرما بسیار مؤثر میباشد. در دالان شمالی این شبستان کتیبههایی بر سنگ مرمر مشاهده میشود. بر این کتیبه با خط خوش نستعلیق بیتی از سعدی شیرازی نگاشته شدهاست:
مقصود نقشی میباشد کز ما عقب ماند که هستی را نمی بینم بقایی
مگر صاحبدلی روزی به عفو وبخشش نماید در حق استادان دعایی
آنگاه بهدنبال اسم محمد حسن معمار و مدرس محمد رضا کاشیپز که طراح، معمار و سازندۀ این بنای دلربا بودهاند آمده میباشد. همینطور بر روی همین کتیبه تاریخ آغاز تشکیل داد ۱۲۹۳ هجری خورشیدی و تاریخ اتمام تشکیل داد سازه ۱۳۰۵ هجری خورشیدی تصویب شدهاست.
طاق مروارید
مسجد نصیرالملک دارنده دو حیاط شمالی و جنوبی میباشد که از حیث ظاهری این دو تراس به هم شباهتی ندارند. همینطور در نگاه اولیه میاقتدار متوجه شد که تراس شمالی ظواهر زیباتری نسبت به تراس جنوبی داراست. تراس شمالی مسجد نصیرالملک دارنده سه نیم طاق در سه طرف حیاط میباشد که از سمت چهارم این حیاط به صحن مسجد منش داراست. دربین این سه طاق، طاق میانی از دو طاق دیگر بلندخیس بوده و به طاق مروارید دارای اسم و رسم میباشد. بر روی دیوارهای طاق ذکر شده روایات متفاوت و همینطور بعضا از آیههای قرآن درج شده میباشد. همینطور در سمت چپ این طاق تاریخ ۱۲۹۹ هجری قمری نیز حک شدهاست که نماد از عمر این سازه داراست. بر روی سقف مروارید مقرنسکاری و ظرفسازی پنج پیاله چشم میگردد که در هنگام ایجاد کرد سازه به امداد این مفاد سقف را تزئین کرده بودهاند. در هنگام تشکیل داد سقف دربین آجرهای بدنه طاق چوبهایی قرار داده بودند تا به امداد این طاق چوبها از لرزش زلزله و فساد سازه دوری گردد.
پ.ن: مسجدنصیرالملک یا این که مسجد صورتی در سال ۱۳۵۸ با حضور انجمن اثر ها ملی و باستان شناسی جمهوری اسلامی ایران به شمارهی ۳۹۶ در فهرست اثرها ملی کشورایران به تصویب رسیده میباشد.
مسجد نصیرالملک یکیاز جاهای جذاب شیراز دلنواز میباشد. این بنای تاریخی یک کدام از شاهکارهای معماری به شمار میرود.مسجد الزهرا احمدآباد مشهد چون شیشههای رنگی که در تزئین سازه به شغل رفتهاند در زمان روز در مقابل تلألؤ روشنایی خورشید میدرخشند و با درخشش حیرتانگیز خویش سبب ساز به رقص فروغ و تصویری رنگین در شبستان مسجد می گردند. از آنجایی که شیشههای قرمزرنگ بر بقیه رنگها غلبه داراهستند پرتو طلایی رنگ خوشید با سرخی شیشهها در هم میآمیزند و باعث میشوند صحن مسجد به رنگ صورتی بدل خواهد شد. آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد به همین عامل این مسجد تاریخی میان گردشگران به اسم مسجد صورتی نیز آوازه یافته میباشد. میزبون، این توشه در مهاجرت به شیراز دلگشا قصد داراست به مسجد صورتی خصوصی بزند و از کلیات و جزئیات آن بنویسد تا ملازمان مستمر میزبون در مهاجرت به شیراز دوست داشتنی مسجد صورتی را عالی بشناسند و در گشت و گذار خویش این شاهکار معماری را از خودکار نیندازند.رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد
مسجد صورتی از بناهای روزگار قاجار به شمار میرود. این شاهکار معماری در زمان سالهای ۱۲۹۳ تا ۱۳۰۵ هجری خورشیدی سازه گردیده است. برای تشکیل داد این تاثیر تاریخی ۱۲ سال وقت صرف گردیدهاست. شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد مسجد صورتی در ایران، در استان عجم ، در شهر شیراز، در خیابان لطفعلی خان زند، در کوچه نصیر الملک، در کوچه تریاکچی واقع گردیده است.
زیبایی و شکوه مسجد نصیرالملک سالها نگهداری گردیده و هنوز هم جزو زیباترین بناهای جمهوری اسلامی ایران و دنیا میباشد. خویش مسجد در صورتیکه بخواهیم ظریفخیس بگوییم که کجاست، می بایست بگوییم که در محله گود عربان واقع گردیده که قدیم به محله اسحق بیگ دارای شهرت بوده میباشد. این محله در ضلع جنوبی خیابان لطفعلی خان زند واقع شدهاست. مزیت این مسجد، قربت آن به سلطان لامپ میباشد.
زمانی برای نخسین بار مسجد را مشاهده کنید، چیزی جز زیبایی در آن پیدا نمی کنید. گویی معماران و پنجره سازان و کاشی کاران بنایی ساختهاند که از هر عیب و ایرادی مبرا میباشد. مسجد صورتی لقبی میباشد که عموم به آن دادهاند چون دارنده شیشههای رنگی اکثری میباشد.
پ.ن: شاید جذاب باشد بدانید که نصیرالملک فقط یک مسجد در شیراز دلگشا وجود ندارد بلکه در شیراز گروهای از شاهکارهای نصیرالملک وجود داراست. این شاهکارها عبارتند از مسجد، گرمابه و منزل. خوشبختانه این شاهکارهای معماری که همه در دورۀ قاجاریه تشکیلشدهاند هنوز سرپا و پررونق میباشند. بانی تشکیل داد این موسسه میرزا حسنعلی خان نصیر الملک، فرزند میرزا علی اکبر قوام الملک، بوده و اجرای این پروژه به دستان قدرتمند مدرس محمد حسن معمار انجام یافته میباشد.
مجموعۀ نصیرالملک از شاهکارهای معماری
مجموعۀ نصیرالملک عبارتند از مسجد، منزلای کهن که در قبل مسکونی بوده میباشد، خزینه، آبانبار و … . این مجموعۀ تاریخی در محلهای کهن در شهر شیراز به اسم محلۀ اسحاق بیگ واقع گردیده است. متأسفانه نصیب بزرگی از این مجموعۀ باشکوه در جریان بسط شهر شیراز و در تاثیر خیابانسازی و تاسیس یاختمانهای امروزی از فی مابین رفته میباشد. از خانۀ کهن نصیرالملک صرفا سالن اساسی سازه، بخشی از تراس اندرونی به علاوۀ قسمت بیرونی و زیرزمین باقیمانده میباشد. این خانۀ دیرین روزگاری سرای قبیله نصیرالملک بوده میباشد. فامیل نصیرالملک خانوادهای اصیل و نژاده بودهاند. فرزند سوم حاج قوامالملک نصیرالملک یعنی حاجی میرزا حسنعلی خان نصیرالملک از حکام عجم در دورۀ قاجار بوده میباشد.
سالن مهم که از خانۀ نصیرالملک به یادگار باقیمانده میباشد به اسم سالن آینه آوازه داراست. پیاده سازی این سالن به طور قرینه انجام شده میباشد. در دو ضلع این سالن دو ارسی تبارک سرتاسری قرار گرفته میباشد. این ارسیها با گره چینیهایی دقیق و شیشههایی رنگی که هوش از راز می برند و نگاه را به خویش خیره مینمایند به ایوانهای اندرونی و بیرونی متصل میگردند. همینطور در دو ضلع دیگر این سالن یک فرمانروانشین مرکزی مشهود است. این فرمانروانشین از دو سمت به واسطۀ ارسی به دو اتاق در نزدیکی خویش رابطه پیدا مینماید. این دو اتاق کناری به نگارههایی متأثر از مدل اهل ایران و اروپایی منقش گردیده است. همینطور سقف این اتاقها به واسطۀ تختهکوبی و نقش و نگارهای اروپایی مزین گردیده است.
پ.ن: اُرسی نوعی درب کهن میباشد. دراین نوع سابق از درب، ورودی چهارچوبی منحصر داشته که از روش بالا و زیر رفتن گشوده یا این که بسته میگردیده است.یک کدام از مساجد تاریخی، جالب و تماشایی که گردشگران را خیر فقط از سراسر جمهوری اسلامی ایران زمین بلکه از اقصا نقاط عالم به خویش جذب مینماید مسجد نصیرالملک یا این که مسجد صورتی در شهر شیراز میباشد. این مسجد خوشگل و جذاب در محلۀ گود عربان، در جنوب خیابان لطفعلی خان زند و در همسایگی مسجد تعالی فرمان روالامپ واقع گردیدهاست. زیربنای این مسجد گرانقدر و خوشگل نزدیک به ۲۲۱۲ مترمربع میباشد. همینطور این مسجد دیدنی و تماشایی نزدیک به ۲۹۸۰ مترمربع مساخت دارااست. این سازه به طور ویژه با رعایت کلیه استانداردهای در بین المللی به تولیت آقای محمود قوام و همینطور با مدیر آقای مهندس کوروش جاویدی پارسی جانی از به عبارتی سالهای ابتدایی وقف گروه صورت گرفته میباشد و همچنان از پس گذر سالها استوار باقیمانده میباشد. اما کهاین بنای باشکوه که روزگاری به امر میرزا حسن علی ملقب به نصیرالملک سازه شد به هواخواهی و تجدید بنا مداوم احتیاج داراست. این شاهکار اصیل یادگاری ملی به شمار میرود.
ورود به مسجد نصیرالملک
ورودی مسجد صورتی طاقنمایی بلندمرتبه و مزین به کاشیکاریهایی خیرهکننده میباشد. کاشیهای به فعالیت گرفته گردیده دراین طاقنما هفترنگ میباشند. همینطور این طاقنما ازارهای دارااست که از فرآورده سنگ گندمک تاسیس شده است. خلال این مقرنسها و کاشیکاریهای جالب و حیرتبرانگیز درب اساسی ورودی نیز شایان توجه میباشد. درب اساسی ورودی، از مال چوب، تعالی و دولته میباشد. بر فراز این درب تبارک سنگی از متاع مرمر جایدارد. روی این سنگ مرمر ابیاتی از شوریدۀ شیرازی نگاشته گردیده است. شوریدۀ شیرازی این ابیات را به مناسبت اتمام تشکیل داد سازه و به مراد مدح سازندۀ سازه سروده میباشد.
شبستانهای مسجد نصیرالملک
مسجد صورتی شیرازی دو شبستان دارااست. یک شبستان که در غرب سازه واقع گردیدهاست و شبستان غربی اسم گرفته میباشد و یک شبستان که در شرق سازه واقع گردیدهاست و شبستان شرقی اسم گرفته میباشد. شبستان غربی سراسر از خشت سفالی پوشیده گردیدهاست. این شبستان بیشتر در معرض دستان توانا هنرمندان دورۀ قاجار قرار گرفته میباشد و از زینت و نقش و نگار بیشتری شامل است و به این ترتیب به حتم زیباتر میباشد. شبستان غربی طاقی دارااست که بر فراز ردیفهایی سنگی قرار گرفته میباشد. این ردیفهای سنگی خویش نیز با برنامه ای مارپیج زینت یافتهاند و بسیار دلکش میباشند. این ردیفهای دلربا در دو ستون ششتایی قرار گرفتهاند. دوازده عدد بودن این ردیفها به نیت دوازده امام معصوم ما شیعهها میباشد. نکتۀ دیدنی اعتنا و حیرتانگیز این میباشد که شبستان غربی هفت درگاه داراست و این هفت درگاه را به صحن مسجد مرتبط مینماید. هر یک از این درگاههای هفتگانه دربی چوبی دارا هستند و با شیشههای رنگی مزین گردیدهاند. براین اساس توصیفات انگیزه زیبایی و دلربایی این شاهکار معماری به وضوح خویش را نمایان مینماید.
شبستان غربی، شبستان تابستانه
شنگتراشیها و نقش و نگارهای شبستان غربی از مسجد نماینده قانونی شیراز و همینطور مسجد مشیر شیراز الهام گرفته گردیدهاست. این سنگتراشهها از سنگ گندمک یک دست درست شدهاند. در واقع سنگ گندمک یک دست با نازکی خاصی تراش خورده میباشد و این سنگتراشههای باشکوه را پدید آورده میباشد. خلال سنگتراشهها طاق و دیوارهای شبستان غربی به واسطۀ کاشیهایی خوش رنگ و جلا زینت یافتهاند. همینطور آسمانۀ شبستان غربی با نگارههای اسلیمی و نقشهای گل و بته زینت یافته میباشد و با آیاتی از قرآن که با خط ثلث نگاشته گردیدهاند زیبایی و شکوه را به حد اعلای خویش رسانده. سحرانگیز اینکه کف این شبستان به واسطۀ کاشیهای فیروزهای رنگ فرش شدهاست. این همگی زیبایی و جلا در یک شبستان گردآوری گردیدهاست و به حق دیدهها را به خویش خیره مینماید. این شبستان به واسطۀ اصول خاص معماری که در آن به شغل گرفته گردیدهاست خنکخیس از شبستان شرقی میباشد. به همین عامل در فصلتابستانها بیشتر گزینه به کار گیری قرار میگرفته میباشد و شبستان تابستانه اسم گرفته میباشد.
پ.ن: رنگ فیروزهای که به مراد کفپوش در شبستان غربی آیتم به کارگیری قرار گرفته میباشد به شم خنکبودن در فصلتابستان یاری مینماید. در واقع میاقتدار ذکر کرد دراین مسجد با به کارگیری از اصول فنگشویی و تأثیر رنگها به یک پیاده سازی ویژه و تأثیرگذار دست یافتهاند.
شبستان شرقی، شبستان زمستانه
شبستان شرقی هفت ردیف داراست. ردیفها دراین شبستان خالی از نقشهای مارپیچی می باشند و بی آلایشاند. سقف شبستان شرقی با کاشیکاری مزین و منقش گردیدهاست. ردیفهای هفتگانۀ شبستان شرقی صحیح در راءس این شبستان واقع گردیدهاند. در مقابل شبستان شرقی یا این که زمستانه ایوانی نسبتاًً گران قدر که ۶ متر پهنا داراست دیده میشود. این حیاط به واسطۀ ۸ طاقنما از صحن مهم مسجد جداگانه میشود. این تراس ۷ جرز آجری داراست. بر سطح جرزهای هفتگانه و همین طور بر پیشانی طاقنماهای هشتگانه آیه ها قرآن با خط ثلث نگاشته گردیده است. در بین نشانهها قرآن نقش و نگارهایی دقیق از گل و بته چشم میگردد.
در شبستان شرقی مسجد صورتی یک در مشاهده میشود. این در به یک چاه آب گشوده میگردد. راهرویی که از این در به چاه آب میرسد با اسم راهرو چاه کاو یا این که گاورو خوانده میشود. در همین نصیب یک حوضچه و یک دالان نیز چشم میگردد. شبستان شرقی در زمان ما به موزۀ اوقاف تبدیل گردیده است. البته در قبل این شبستان، شبستان زمستانی بوده میباشد و به حق که فضا داخل این شبستان و پیاده سازی اختصاصی به فردش به جابجایی شم گرما بسیار مؤثر میباشد. در دالان شمالی این شبستان کتیبههایی بر سنگ مرمر مشاهده میشود. بر این کتیبه با خط خوش نستعلیق بیتی از سعدی شیرازی نگاشته شدهاست:
مقصود نقشی میباشد کز ما عقب ماند که هستی را نمی بینم بقایی
مگر صاحبدلی روزی به عفو وبخشش نماید در حق استادان دعایی
آنگاه بهدنبال اسم محمد حسن معمار و مدرس محمد رضا کاشیپز که طراح، معمار و سازندۀ این بنای دلربا بودهاند آمده میباشد. همینطور بر روی همین کتیبه تاریخ آغاز تشکیل داد ۱۲۹۳ هجری خورشیدی و تاریخ اتمام تشکیل داد سازه ۱۳۰۵ هجری خورشیدی تصویب شدهاست.
طاق مروارید
مسجد نصیرالملک دارنده دو حیاط شمالی و جنوبی میباشد که از حیث ظاهری این دو تراس به هم شباهتی ندارند. همینطور در نگاه اولیه میاقتدار متوجه شد که تراس شمالی ظواهر زیباتری نسبت به تراس جنوبی داراست. تراس شمالی مسجد نصیرالملک دارنده سه نیم طاق در سه طرف حیاط میباشد که از سمت چهارم این حیاط به صحن مسجد منش داراست. دربین این سه طاق، طاق میانی از دو طاق دیگر بلندخیس بوده و به طاق مروارید دارای اسم و رسم میباشد. بر روی دیوارهای طاق ذکر شده روایات متفاوت و همینطور بعضا از آیههای قرآن درج شده میباشد. همینطور در سمت چپ این طاق تاریخ ۱۲۹۹ هجری قمری نیز حک شدهاست که نماد از عمر این سازه داراست. بر روی سقف مروارید مقرنسکاری و ظرفسازی پنج پیاله چشم میگردد که در هنگام ایجاد کرد سازه به امداد این مفاد سقف را تزئین کرده بودهاند. در هنگام تشکیل داد سقف دربین آجرهای بدنه طاق چوبهایی قرار داده بودند تا به امداد این طاق چوبها از لرزش زلزله و فساد سازه دوری گردد.
پ.ن: مسجدنصیرالملک یا این که مسجد صورتی در سال ۱۳۵۸ با حضور انجمن اثر ها ملی و باستان شناسی جمهوری اسلامی ایران به شمارهی ۳۹۶ در فهرست اثرها ملی کشورایران به تصویب رسیده میباشد.
بنای مدرن مسجد صعصعه